Ciklus predavanja o praksis filozofiji održanih u beogradskom Domu omladine počev od juna 2009. zaključno sa novembrom 2010. godine u kome je učestvovalo 24 autora uglavnom glavnih aktera te filozofije okupljenih oko časopisa Praxis (1964-1974) ali i njenih sledbenika, komentatora i kritičara, čine sadržaj ovog zbornika koji je uredio naš poznati filozof Nenad Daković. Ideja za ovaj projekat Doma omladine našla je svoj izvor svakako u velikom značaju koji je praksis filozofija imala u doba svog nastanka za ugled i punu afirmaciju jugoslovenske filozofije u tadašnjim evropskim i svetskim okvirima ali i činjenici da je nastala u vremenu jednopartijske države koja je, u traganju za sopstvenim ideološkim identitetom nakon izlaska iz lagera istočnoevropskih socijalističkih zemalja (1948), počela oprezni proces otvaranja prema spoljnom svetu. Takođe organizatorima ovih

predavanja je svakako bilo na umu i pitanje: koliko je praksis filozofija aktuelna danas u novim društveno-ekonomskim uslovima nakon raspada zajedničke države i u spoljnim okvirima prestanka hladnog rata i raspada tzv. realnog socijalizma kao i da li je moguće primeniti neke od njenih rezultata na radikalno promenjene okolnosti kod nas i u svetu. Česte filozofske diskusije i polemike gotovo redovno i nezaobilazno se dotiču fenomena praksisovske filozofske orijentacije pa je bilo potrebno takođe sagledati šta i oni koji nisu bili učesnici Korčulanske letnje škole niti saradnici časopisa Praxis danas misle o dometima praxis filozofije.
Vrlo je teško prikazati knjigu u kojoj se nalaze radovi tolikog broja autora koji usled različitosti svog intelektualnog temepramenta ali i dijahronijskih promena svojih negdašnjih uverenja izvode i različite zaključke o značaju praksis filozofije u vremenu u kojem je nastala i delovala kao i o današnjem naraslim zanimanjem za ovu filozofsku orijentaciju. Ipak, svi su manje više jednodušni u oceni da je to bio pokušaj jugoslovenske filozofije da traga za oblikom demokratskog, čoveku prirođenog socijalizma, odnosno za takozvanim humanističkim socijalizmom nasuprot rigidnom determinizmu koji je bio ideološka osnova socijalističkih društva na Istoku i u SSSR-u. Jugoslavija je tu unekoliko bila izuzetak zbog svog liberalnijeg pogleda (naročito od sredine šezdesetih godina) na principe razvitka socijalističkih odnosa u društvu i naročito nakon uvođenja samoupravnog modela. Sa ovim je uporedo, bez volje državno-partijskog aparata, neminovno išla i izvesna liberalizacija odnosa u društvu, kulturi i umetnosti što je proizvelo osnove za stvaranje određenioh vidova slobode nepojmljivih za zemlje sovjetskog bloka, ali i istinskih umetničkih dela (romana, pozorišnih predstava, filmova) nasuprot realsocijalitičkim načelima koji su dominirali u kulturi i umetničkom stvaralaštvu. Naravno da se ta sloboda umetničkog stvaranja ali i političkog govora nije mogla dugo održati: uplašena za svoj monopol vlasti, Partija je vrlo brzo počela hajku na praksisovce pa je časopis ugašen krajem 1974. godine, a mnogi praksisovci izgubili posao na univerzitetu ili na druge načine bivali onemogućavani da javno deluju. (npr. Zaga Golubović, Svetozar Stojanović, Mihajlo Marković, Nebojša Popov, Miladin Životić, Trivo Inđić, Dragoljub Mićunović, i drugi). Ali pokret kritičke filozofije nije mogao biti sasvim ugušen, praksisovci su na ovaj ili onaj način nastavljali svoju aktivnost i svoju borbu protiv režimske represije.
Nestankom zajedničke države, pak, nestalo je, čini se, i te zajedničke borbe; nosioci praksisovske kritičke misli su se našli u uslovima opštih nacionalnih identifikacija. Mnogi su joj odoleli, ali neki praksisovci su zamenili ideal emancipatorskog socijalističkog humanizma za realni interes nacionalnog samoodređenja (ili su čak zaplivali šovenskim i ratnohuškačkim vodama!) i to je realno bio kraj zajedničke jugoslovenske kritičke filozofske misli praksisovaca. Naravno kada se izuzmu pojedinci koji svoje lične i naučne odnose skoro i da nisu prekidali ni tokom poslednjih ratova (Milan Kangrga, Zagorka Golubović, Nebojša Popov, Gajo Sekulić, Božidar Jakšić, Alija Hodžić, Lino Veljak i drugi). Ali dvadeset godina nakon krvavih sukoba i raspada Jugoslavije, ideje praksis filozofije traže svoje mesto u uslovima tranzicijskih društava u novoformiranim južnoslovenskim državicama. Jer radikalne političke i društveno-ekonomske promene, uvođenje višepartizma i tržišne privrede zahtevaju više nego ikada ponovnu humanizaciju i demokratizaciju društva, potrebu oslobođanja čoveka kao individuuma od eksploatacije surovog korporacijskog kapitalizma i od neodgovornih postupaka vlada svih južnoslovenskih državica koje se doslovno udvaraju krupnom kapitalu uveliko derogirajući nekadašnje teškom mukom ostvarene tekovine u radničkom zakonodavstvu, svodeći time radnog čoveka na puki instrumentum vocale.
Na kraju napomenimo i svih dvadeset i četiri učesnika ciklusa predavanja u Domu omladine: Mihajlo Marković, Zagorka Golubović, Dragoljub Mićunović, Nebojša Popov, Svetozar Stojanović, Ivo Kuvačić, Veselin Golubović, Jovan Aranđelović, Žarko Puhovski, Lino Veljak, Alija Hodžić, Nadežda Čačinović, Lev Kreft, Mislav Kukoč, Slobodan Divjak, Mile Savić, Dušan Pajin, Bogdana Koljević, Alpar Lošonc, Miško Šuvaković, Neven Cvetićanin, Vladimir Marković, Miloš Knežević, Nenad Daković.
Nenadu Dakoviću pripadaju zasluge za organizaciju tribina, još više za priređivanje ovog zbornika što svakako nije bio lak posao. Ovaj zbornik daće bez sumnje nov impuls traganju za novim oblicima humanističke filozofije prakse koja će biti dovoljno kritička da sagleda sve okolnosti svog okruženja i projektuje osnove za buduće humanije i slobodnije društvo.<