Razgraničavanja ograničenog uma

Jedini put koji vodi u razuman rasplet ove agonije jeste prihvatanje pregovora o nezavisnosti Kosova.

U srpskoj kulturi, istoriji, religiji, u svesti običnih građana, takozvano “Kosovsko pitanje” predstavlja Gordijev čvor koji nikome ne pada na pamet da, jednostavno, preseče. Natezaće se Srbi oko njega i nadmudrivati ako treba, još vekovima. I uvlačiće i druge u te beskonačne i jalove rasprave.
Najnovija aktuelizacija stare teze o podeli i razgraničenju na Kosovu, u izjavama predsednika SPS Ivice Dačića, dozvala je stare i u praksi dokazane zablude, i bacila nove magle. Razgraničavanje je, da ne okolišimo, teza koja je primenjena u raspadu SFRJ pokazala svoje tragične posledice, kada su umesto avnojevskih granica Srbi pokušali da se ponovo razgraničavaju sa susednim narodima.

Rasizam

Pravo lice ideja o razgraničavanju je u ideji da nije moguć zajednički život jednih pored drugih, na Kosovu (Bosni, Hrvatskoj), u istom gradu, kuća pored kuće, stan pored stana, u istoj školskoj klupi… zbog toga što pripadaju različitim nacijama i verama. Suština je u odbijanju da se život i okruženje prihvate u različitosti dakle, u jednoj vrsti rasizma i fašizma.
Takvo “humanom preseljenje”, jeste rat koji je u Bosni i Hercegovini imao za posledicu preko 100 hiljada mrtvih, etničko čišćenje, genocid u Srebrenici, ratne zločine sa svih strana. Zagovornici takvih ideja se proglašavaju za etičke stubove srpskog naroda, za očeve nacije, za časne generale, za patriote!

Jedino rešenje

Koja politička ideja sa srpske strane može danas biti od životnog interesa za budućnost građana Srbije i njenog okruženja? Koja ideja može da preseče taj srpski Gordijev čvor i oslobodi nesmetan dalji rast i razvoj? Jedini put koji vodi u razuman rasplet ove agonije jeste prihvatanje pregovora o nezavisnosti Kosova. Ugovorom o priznavanju nezavisnosti, Srbija na Kosovu, uz međunarodne garancije, može ostvariti svoj osnovni i najvažniji cilj – da Srbi kao građani Republike Kosovo imaju sva ona prava koja u Srbiji imaju građani drugih naroda, od Albanaca u Preševskoj dolini, do Mađara u Vojvodini, na primer.

Lažna istorija

Za ovakav preokret u državnoj politici potrebno je da se ispuni više uslova. Nije dovoljna državnička mudrost i odlučnost nekog političara. Potrebna je pre svega denacifikacija u širim narodnim masama koja treba da raskrinka decenijama (vekovima) nataložene laži i falsifikate istorije, koji su zavodili generacije Srba, svih društvenih slojeva, od polupismenog lumpen proletarijata do intelektualaca koji sebe smatraju za elitu. O političarima da se i ne govori. Koje su to tačke na kojima se može graditi nova saznanje o istini, o činjenicama, koje treba da postane dostupno građanima od udžbenika istorije za osnovne i srednje škole, do uređivačke politike elektronskih i štampanih medija?
Pre svega zabluda o nekakvoj postojbini, vekovnoj srpskoj teritoriji, jer, Kosovo u sastavu srednjevekovne Srbije nije sastavilo ni dva veka. Prevara je teza o “srpskim svetinjama” za koje se smatraju manastiri. Za razliku od verskih objekata u gradovima srednjevekovne Evrope, koje su svojim prilozima i verskim fanatizmom gradili građani, srpski manastiri su nastajali kao zadužbine feudalaca, sa političkim ciljevima, i preko grbače sebara. A hrišćanske svetinje se nalaze, naravno, u Jerusalimu. U Kosovskoj bitci sa Turcima učestvovali su i Albanci, postoje svojatanja Miloša Obilića od strane albanskih istoričara. Dalje, u seobama Srba u XVII veku zajedno sa njima su Srbiju naseljavale i albanske porodice i zajednice, a najkarakterističnija je grupacija etničkih Albanaca katolika koja je u Sremu naselila mesto Hrtkovci, koje su Šešeljeve neznalice proglašavale za Hrvate. Postoje i mišljenja istoričara (Jovan Tomić, pre više od jednog veka) da su preci Đorđa Petrovića (Karđorđa) albanskog porekla (Klimenti) i doseljeni u okolinu Rudnika. Prizrenska liga je uputila poziv Srbima, Grcima i Crnogorcima za zajedničku borbu za oslobađanje od Turske, ali je odgovor bio progon Albanaca na teritorijama dobijenim posle Berlinskog kongresa 1878. godine. I konačno, u Drugom Balkanskom ratu Srpska vojska je okupirala Albaniju, zavela teror, a na pobunu Albanaca je počinila prve ratne zločine – spaljivane su kuće sa ženama i decom. Albanci su bili tretirani kao niža rasa, i jedini period njihovog prosperiteta bio je u jednom kratkom periodu posle Ustava iz 1974. godine. Procesi početkom osamdesetih godina prošlog veka su vodili ukidanju autonomije, ponovne okupacije, rata, i ratnih zločina tokom devedesetih. Naravno kao i u svakom ratu, na obe strane su najčešće stradali nevini građani. 

Moguća utopija

Ugovorom o priznavanju nezavisnosti Kosova ne bi se podigle barijere između Kosova i Srbije – naprotiv, to bi omogućilo da te granice postanu otvorene ne samo kao što su danas između zemalja bivše SFRJ, nego i više od toga, kao među zemljama Evropske unije. Normalizacijom odnosa na dr-žavnom nivou omogućio bi se nesmetan promet roba, ostvarivao legalan prihod ne samo građana, nego i država. Ostvarila bi se i kulturna, sportska saradnja, Srbi bi putovali na Kosovo da obilaze svoje manastire a Albanci u Beograd kao najbližu evropsku metropolu. I jedni i drugi bi mogli da se upoznaju i da shvate da su samo ljudi, sa svojim običnim manama i vrlinama, a da nisu monstrumi koji su jedne druge ubijali. Političari bi sproveli proces priznanja, pokajanja, izvinjenja i svega što je neophodno da se građani ohrabre za novu istoriju međusobnih odnosa poverenja i komšijskog života.

Opasno licemerje

Umesto ove mogućnosti čije ostvarenje može početi odmah, jednoglasje vlasti i opozicije ne odustaje od odbijanja trajnog rešavanja pitanja Kosova. Pričama o “razgraničavanju” pa čak i o ugledanju na rešenje dve Nemačke posle Drugog svetskog rata, jasno stavljaju do znanja da je njihova strategija višedecenijska, ako treba i viševekovna, jer, kad tad, Kosovo će po njima biti sastavni deo Srbije. Što govori da su današnje miroljubive diplomatske aktivnosti na ostvarenju ovog cilja samo licemerno pretvaranje. U nekom drugom istorijskom trenutku, kad se proceni snaga i povoljne okolnosti, eto novog “oslobodilačkog rata”.
Pravo lice takve politike ogleda se i u najnovijem primeru odnosa prema Bosni i Hercegovini, koja se formalno priznaje, a onda se biciklistička “Trka kroz Srbiju” vozi u dve etape, preko Pala, kroz takozvanu Republiku Srpsku. Izlaskom protagonista tribina na Mašinskom fakultetu u najširu javnost posredstvom TV B92 (Radio Fokus je ipak marginalan) ove ideje ograničenog uma dobijaju u razmahu, mobilišu besne i nezadovoljne, pripremaju teren za takav karakter društvenih promena u Srbiji za koji se sigurno ne možemo nadati da će doprinositi takozvanoj “stabilnosti u regionu”. Naprotiv, ideje o ragraničavanju mogu kod nekih budućih vlasti u Srbiji dobiti legitimitet i onu vrstu podrške kojom su već jednom cvećem zasipani tenkovi koji su iz Beograda polazili u takvu “istorijsku misiju”.

	Dragan Stojković