Nedavno se, u izdanju biblioteke
»Libri medicorum« Medicinskog fakulteta Univerziteta
u Beogradu, pojavila knjiga Karela Turze,
Medicina
i društvo – Uvod u medicinsku etiku. Ovim
je radom Turza, na izvjestan način, dopunio
svoj prethodi rad,
Medicina i društvo –
Sociološki aspekti (»Libri medicorum«,
Medicinski fakultet Univerziteta u Beogradu,
Beograd 2005). Iako se radi o publikacijama
koje su prevashodno namjenjene studentima medicine,
i jedna i druga daleko nadilaze didaktičkim
nalozima definirane okvire, što će reći da su
intelektualan izazov za svakog kome u žižu interesovanja
dospjevaju pitanja suvremenog društvenog konstruiranja
medicine i medicinskog konstruiranja društva.
Uvod u medicinsku etiku sastoji se
od: predgovora, poglavlja »Moral i etika« (Šta
je moral?, Šta je etika?), »Medicinska etika«
(Kratka istorija medicinske etike, Sadržina
i određenje pojma), »Glavna područja medicinske
etike« (Umirući pacijent, Saopštavanje loših
vesti, Lekarska tajna, Medicinska istraživanja,
Greške u medicinskim tretmanima), »Medicinskoetički
kodeksi i zakletve«, »Još nekoliko primera medicinskoetičkih
dilema« i »Ekskurs: šta je bioetika?«, kao i
dodatka pod naslovom »Zora bioetike na Medicinskom
fakultetu«, te pojmovnika, bibliografije i indeksa.
Tekst je propraćen sa 32 – odmah treba reći,
funkcionalne i lucidne – ilustracije.
Dvije dimenzije uzimam kao kriterij procjene
ovog štiva: 1) stručnu utemeljenost – što je
opravdano činjenicom da je etika (pa i medicinska
etika kao dio bioetike) integralna
|
dimenzija praktičke
filozofije, i 2) njegovu metodičku adekvatnost.
Ad 1) U stručnom pogledu, autor
je uzeo u obzir sve relevantne aspekte
aktualnog stanja diskusije i dostignuća
u području aplicirane etike, iskazavši
uz to iznimno visok stupanj kompetentnosti.
Izvrsno vlada pojmovnim aparatom, terminologija
mu je besprijekorna, u obzir uzima sve
relevantne pojmovne distinkcije, a izbjegava
ono što je suvišno, te demonstrira da
je vrhunski stručnjak u svom – izrazito
interdisciplinarnom – području. Pri
tom mu je od velike koristi to što je
po osnovnoj formaciji sociolog: uspješno
integrira metode i dostignuća socijalnih
znanosti s filozofijskom dimenzijom
etičke (pa utoliko i bioetičke, pa i
medicinskoetičke) problematike, a njegova
ga formacija ujedno čuva i od iskušenja
da u svoja razmatranja uvede spekulativne
probleme praktičke filozofije u mjeri
ili na način koji u zadanom kontekstu
ne bi bili od koristi (ili bi čak bili
|
|
|
kontraproduktivni) – na primjer, u smislu samodovoljnosti
i samosvrhovitosti izlaganja. Ukratko, njegova
mjera filozofičnosti je paradigmatička i približava
se aristotelovskom idealu zlatne sredine.
Ad 2) U metodičkom pogledu autor je
uspio visoku razinu stručnosti izvanredno integrirati
s dostupnošću teksta široj čitalačkoj publici;
dakle, radi se o knjizi koja je intelektualno
provokativna i podsticajna za eksperte, ali
i – iako dakako na drugačiji način – onima koji
tek stupaju u uzbudljivo područje riješavanja
medicinskoetičkih problema, dilema i kontroverzi.
Jasan, pregledan, jednostavan u izričaju, autor
nudi primjer kako se stručnost može efikasno
pomiriti s metodičkim zahtjevima propedeutičke
univerzitetske nastave.
Knjigu
Uvod u medicinsku etiku bezrezervno
preporučujem zbog njezinih navedenih kvaliteta,
a i zbog činjenice da se pitanja koja se u njoj
tretiraju u sve oštrijoj formi pojavljuju u
medicinskim i širim javnostima kako Srbije,
tako i drugih društava u tranziciji. Bilo bi,
stoga, dobro da se obezbjedi njeno prisustvo
i na knjiškim tržištima ostalih zemalja regije.
