|
Godina XIX (2007)
|
1. jun - -31. avgust 2007.
|
 |
|
|
Republika
|
Hronika
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
Nismo ruska provincija Nesporazumi, ako nisu zlonamerni, ne mogu da se okarakterišu drugačije nego kao neznanje i nerazumevanje puta Srbije ka spoznaji realnog mesta u neminovno globalizujućem svetu "Nažalost nismo Ruska provincija" - ove su reči odjeknule Skupštinom i uzburkale javnost tako da je i ruski ambasador tvrdio kako je Vesna Pešić navodno provocirala pomenutu izjavu (Politika, 14. maj 2007). Nesporazumi, ako nisu zlonamerni, ne mogu da se okarakterišu drugačije nego kao neznanje i nerazumevanje puta Srbije ka spoznaji realnog mesta u neminovno globalizujućem svetu. Na stranu radikalske "divergentne aspiracije", da upotrebimo kovanicu Pera Mužijevića o spoju/usudu od iskona "slavjanske duše i koruptivnog zapadnog utilitarizma" (o čemu je naveliko pisano) kao o inerciji mitogradnje i velikodržavlja. Ali neprimerenost suočavanja provincije ogromne zemlje usporenog demografskog rasta samo zamućuje tranzicijska očekivanja građana Srbije (osim veoma tananog sloja demagoga iz čijih umova i potiču zablude, štetne koliko za Srbiju toliko i za sam imidž Rusije).A činjenice su da većina Rusa (oko 75%) danas živi u gradovima, i to najviše u provincijskim, što saznajemo od kolega ruskih profesora na redovnom majskom kongresu urbanista u Salzburgu (sa kojeg je Republika već izveštavala). Saznajemo da je centralna država danas zaokupljena "borbom za žetvu" i vađenjem nafte, dok su ekonomije gradova svedene na nevažne usluge, finansije, trgovinu, izgradnju, zamiruću industrijsku proizvodnju i sa minimalnim budžetima. Novim migracionim procesima, započetim novim slobodama putovanja, učinak se tek nazire. Većina mladih kojima je utočište univerzitet (daleko ispod normalne opremljenosti) odlaže suočavanje sa problemom zaposlenosti uz verovatnoću odliva mozgova ili brojnih oblika "trafikinga". Predviđanja razvoja (sagledana u Institutu za urbanu ekonomiju iz Moskve) vezuju urbani prosperitet za stepen do kojeg bi Rusija postigla parametre civilnog društva, što je teško ostvarivo u odnosu na stil života, odnos gradskih vlasti i biznisa, upravljanja budžetom i sl. Dakle, sovjetska kolhozacija sa poznatim gladima iz tridesetih i slični procesi, učinili su da su selo i seoska tradicija skoro nestali, bez obzira na feudalnu vezanost za teritoriju i svojevremene neslobode putovanja diljem sovjetske imperije. St. Peterburg i Moskva su priča za sebe i ne mogu se smatrati karakterističnim, globalizujući procesi uvlače u zamke trke svetskih gradova pa su i ova dva centra u konkurenciji oko globalnog "umrežavanja". Nedavno je u St. Peterburgu sam Putin intervenisao u promociji svog rodnog grada oko arhitektonskog konkursa za ikoničnu zgradu Gasproma i nebodera visokog 400 metara koji bi vizuelno devastirao nasleđeno urbano tkivo "Venecije na Severu", izazivajući burne otpore kulturne javnosti Rusije i sveta. Kao kontrast prema ova dva grada, oko 12 gradova diljem Rusije je veličine Beograda, između 1,5 i 2,0 miliona stanovnika uz brojne gradove srednje veličine, oskudnih finansija u veoma centralizovanom u redistributivnom hijerarhijskom lancu, sa veoma teško tržištu prilagodljivom privredom i neuspešnim odstupanjima od plana. Uvid koji je od pomoći pri razumevanju gradova i drugih zemalja postsocijalističke ere prezentovan je u seriji Kornel univerziteta "Kultura i društvo posle socijalizma" i kojoj studija "Rastakanje sovjetskog života - svakodnevna ekonomija posle socijalizma" od Karoline Hamfri (Caroline Humpfrey),1 sada profesorke u Kembridžu, čini vredan
S druge strane, socioantropološko stanovište omogućuje da se koristi etimologija kao indikator autoritarizma prefinjeno sraslog sa konceptima "naš staratelj" i "sovjetska vlast", koji stoje kao determinante ruskog mišljenja oslonjenog na sociopolitički red centralizovane i personalizovane vlasti, a ne zakona, niti postojanja principa ili civilnog društva. Čak je i pojam "država" u ruskom mentalnom modelu više vezan za "domen" s inklinacijom ka dominaciji autoritarnog vladara. Ovo korespondira sa nekim od mislilaca 19. veka (kao što je Danilevski) koji su smatrali da ruska tradicija nema ništa zajedničkog sa rimskim pravom pošto Rimljani nisu nikada dosegli do Rusije, nego naprotiv, ona treba da se osloni na tradiciju slovenske kulture, običajno pravo i popularne forme (uglavnom ruralne i feudalne) demokratije i hrišćansku pravoslavnu spiritualnost. Kombinacija "fiksiranosti mesta" ove ogromne zemlje bogate resursima a sa retko naseljenim stanovništvom i upravljanom iz udaljenih gradova, formira osnovu za funkcionalnu departmentalizaciju i teritorijalnost, u kojoj su subjekti kodifikovni kao primaoci u redistributivnoj ekonomiji. Osećaj građanstva i politika kontrole sa dozvolama boravka, sada zamenjenih još restriktivnijim legislativnim sistemom, postepeno formiraju emocionalnu identifikaciju sa mestom, kao aktivni generator "agresivnog partikularizma". Kao tendencija da se očuvaju stari monolitni "indigeni režimi" kombinovani sa mogućnošću pojave novih formi "branjenih teritorijalnosti". Za one zainteresovane i za procese kulturne transformacije, uvid u ponašanje nove ruske elite (veoma omražene od većine) od informativne je vrednosti. Uvid pokazuje kako su posle 1990-ih građene spektakularne vile na obodima ruskih gradova projektovane u formi velikih jednoporodičnih kuća u individualnom vlasništvu označavajući ne samo novu formu na tržištu nekretnina, nego i naznaku novog arhitektonskog stila (eklektičnog s kičastom ornamentikom, sa tornjićima, kibic fensterima, višestrukim kosim krovovima preko smicanog plana i sl.). Ali, ove kuće kao da nisu naseljene jer novi vlasnici biznismeni vremenski vezani za poslove tokova novca u Moskvi ovamo dolaze najviše oko vikenda i, kao što primećuju susedi domoroci, kada pristignu, pokušavaju da imitiraju suburbani život uz roštilj i zamašnu količinu votke. Poređenje sa tradicionalnim "dačama", etimološki od reči "dati" od suverena, bilo iz carskih ili boljševičkih dana, pokazuje da nove kuće formiraju i nove stambene forme ranije nepoznate u Rusiji. I među još brojnijim opservacijama studija Hamfrijeve nudi inspirativan skup pokazatelja, refleksija i moguću vodilju za bogata i plodonosna istraživanja tranzicionih procesa koji se odnose na urbano pitanje. I za razumevanje procesa i dilema ruske provincije.
1 Caroline Humphrey, The Unmaking of Soviet Life, Everyday Economies after Socialism, Cornell University Press 2002, ISBN 0-8014-8773-0. |
|||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
|
Republika
|
