Izjava Dragana Čavića, predsednika RS

Srpska strana o zločinu u Srebrenici

Devet dana jula srebreničke tragedije je crna stranica istorije srpskog naroda

Poslednjih gotovo devet godina o srebreničkim događajima govorio je cijeli svijet. Jedino srpska strana do formiranja komisije nikada zvanično nije otvarala istragu. Srebrenički tragični događaji postali su planetarni sinonim stradanja i zločina na kraju 20. vijeka, polarišući učesnike srebreničkih događaja na žrtve - Bošnjake, Muslimane i počinioce - Srbe. Iako je od 1992. godine do tragičnih događaja 1995. godine u i oko Srebrenice ubijeno oko 1760 Srba, velikim dijelom civila, iako je zbog svega ovoga Naser Orić u Hagu, stereotip o žrtvi i počiniocu kada je Srebrenica u pitanju nije ni do danas promijenjen. Srpsko institucionalno ćutanje svih ovih proteklih godina podgrejavalo je stvaranje stereotipa, jer se u pravilu ćutanje razumije kao priznanje. Pretpostavka da uzrok po pravilu proizvodi posledice i da je posledica opravdan odgovor na uzrok je u stvari uzaludno traženje nenapisane pravde da se zločin opravda zločinom. Ako je istorijski koncept srebreničkih događaja motivisan traženjem istorijske ravnoteže u zločinu, onda se može očekivati da je 1995. godina uzrok za neku buduću godinu u začaranom krugu zločina čoveka nad čovekom.
Komisija za istraživanje događaja u i oko Srebrenice u periodu od 10. do 19. jula 1995. godine formirana je odlukom Vlade Republike Srpske 15. decembra 2003. godine. Teško je bilo naći Srbe koji će raditi u komisiji, jer su bili svijesni istorijske odgovornosti pred vlastitim narodom zbog istrage kojom treba da se utvrdi što više dokaza za istinu o devet dana srebreničke tragedije i ulozi Srba u stradanju Bošnjaka. Citiraću neke delove izvještaja: "Najdramatičnije je 12. i 13. jula u Potočarima. Bilo je sistematsko razdvajanje vojno sposobnih muškaraca od porodica. Bolna je činjenica da je među njima bilo dosta vojno nesposobnih i maloljetnika. Razdvojeni vojno sposobni Bošnjaci u Potočarima, njih najmanje hiljadu, odvezeni su iz Potočara na druga mjesta zatočenja, u Bratunac 12. i 13. jula, gdje su dovođeni zarobljenici iz mješovite kolone u šumi, a odatle na mesta pogubljenja. Iza njih ostala je velika gomila ličnih stvari i dokumenata koji su spaljeni kasno uveče 13. jula 1995. godine. Zatim, u toku dana je do 17:30 zarobljeno najmanje šest hiljada muškaraca koji su raspoređeni na nekoliko lokacija. Najveći broj zarobljenih odvođen je na sabirna mjesta u Novoj Kasabi gde je zatočeno između 1500 do tri hiljade ljudi i u selu Sandići na jednoj poljani gde je bilo zatočeno između hiljadu i četiri hiljade ljudi. Jedan broj zarobljenih kod Nove Kasabe i Konjević polja ubijeni su na obali Jadra ujutru 13. jula 1995. godine". Dalje u izvještaju piše: "Kasno poslepodne 13. jula 1995. godine više od hiljadu zatočenih u selu Sandići odvedeno je u Kravicu i zatvoreno u skladište osnovne organizacije kooperanata Kravica, u zemljoradničku zadrugu. Nakon što se desio incident u kojem je jedan zarobljenik ubio jednog policajca čiji su se pripadnici snaga MUP-a razbjesneli i oko 17 sati počeli su likvidirati zarobljenike zoljama, ručnim bacačima, ručnim bombama i puščanim mecima". Dalje piše: "U Grbavcima je po nekim procenama bilo oko hiljadu zatočenih. Oni su iz Grbavca prevoženi kamionima do stratišta u Orahovcu. Pobijeni su odmah zatrpavani u masovne grobnice, pa je kasnije vojska Republike Srpske prekopala i prenjela tijela na druge lokacije". Dalje takođe piše: "Komisija je prikupila informacije o postojanju 32 do sada nepoznate i neobrađene masovne grobnice sa tijelima Bošnjaka, žrtava događaja u i oko Srebrenice".
Kao čovek i Srbin, pa onda kao otac, brat i sin, a tek onda kao predsjednik Republike Srpske moram reći da je ovih devet dana jula srebreničke tragedije crna stranica istorije srpskog naroda. Učesnici ovog zločina ne mogu se opravdati nikome i ni sa čim. Onaj ko je činio ovakav zločin i pri tome se možda pozivao na narod kome pripada po imenu i prezimenu činio je zločin i prema vlastitom narodu. Onaj koji se možda pozivao na boga čineći zločin očekujući od svevišnjeg blagoslov, činio je zločin protiv boga u koga vjeruje. Onaj ko je činio ovakav zločin zbog osvete osvetio se vlastitom narodu. Čuveni srpski vojskovođa iz Prvog svjetskog rata vojvoda Živojin Mišić je rekao: "U ratu se lako gubi glava, ali se lako gubi i obraz". Preko 20 hiljada Srba izgubilo je život u poslednjem ratu časno se boreći za svoj narod i Republiku Srpsku. Oni koji su u ratu čineći nedjela izgubili obraz ne mogu očekivati da zbog njih cijeli srpski narod ostane bez obraza. Ko je od Srba u ratu izgubio obraz sami moramo utvrditi. Istina, ma kako ona teška bila, mora se ustanoviti, jer ako je sami ne utvrdimo istinu će nam ukazivati i utvrđivati drugi. Ne mogu znati da li će srodnicima postradalih Bošnjaka koji su žrtve ratnih zlodjela počinjenih od strane Srba ovo moje obraćanje značiti bilo kakvo olakšanje. Razumijem i saosećam bol onih koji još uvek traže svoje najbliže. Svi imaju pravo na pravdu, ali vjerovaće u pravdu ako saznaju istinu o sudbini svojih najbližih i ako budu kažnjeni oni koji su počinili zlodjela. Kao predsjednik Republike Srpske, Srbin, građanin Republike Srpske, Bosne i Hercegovine, otac dvoje djece koja budućnost vide ovde, pozivam svakog pojedinca bez obzira na nacionalnu, vjersku, partijsku ili neku drugu pripadnost da istinom i poštovanjem za druge pomogne da istorija počne da nam biva hronika humanosti i preporoda, a ne sukoba i destrukcije. Hvala.

Iz emisije "Peščanik", Radio B 92, 25. jun