|
Božidar Jakšić, "Mitarenje čudovišta",
Biblioteka "Ogledi i razgovori", Edicija "Braničevo",
Požarevac 2004.
Demokratski deficit političkih promena
u Srbiji
| Osnovna teza koju Božidar Jakšić zastupa u svojoj
knjizi Mitarenje čudovišta, zbirci
tekstova koji su nastali u različitim periodima decenijskog urušavanja
društva u Srbiji, jeste da je u Srbiji 2000. godine došlo do političkih
promena ali da ne postoje jasne indikacije da li je reč o demokratskim
promenama. Svoju tezu o demokratskom deficitu promena u Srbiji autor
razrađuje u dva poglavlja unutar kojih kritičkim pristupom obuhvata
i analizira kako neke od društvenih procesa i okolnosti, tako i karakteristike
političkih aktera promena. Katastrofalna ekonomska situacija, upropašteni
privredni život zemlje, opšta kriminalizacija privrednog i političkog
života, crno tržište, ogromna stopa nezaposlenosti, nestanak srednje
klase u procesu opšteg osiromašenja uz odsustvo bilo kog sistema vrednosti
i moralnih načela samo su neke od okolnosti koje ne favorizuju težnje
ka demokratiji. Osnovne karakteristike savremenog |
|
|
trenutka u Srbiji, koje sprečavaju demokratsku transformaciju društva i
koje su na najneposredniji način uočljive autor razmatra u prvom poglavlju.
Nacionalistički karakter političkih partija u
Srbiji, Führer princip unutrašnje organizacije skoro svih političkih partija,
Klerikalizacija javnog života, Monarhističke tendencije, Nedemokratski karakter
odnosa Srbije i Crne Gore i problem Kosova, Izabrano neznanje o ratnim zločinima,
odnosno nedostatak kritičke svesti, po mišljenju autora, najbitniji
su ograničavajući faktori političkog života i prepreke razvoju demokratije
u Srbiji nakon 2000. godine.
U drugom delu knjige, "Promene kulturnog obrasca", autor kritički
preispituje ideološke obrasce nacionalizma/populizma, njegovu mitomaniju,
jednostrano viđenje prošlosti, fabuliranje, manipulacije, "tiraniju
malih razlika" itd. etnički srodnih ali suprotstavljenih nacionalizama
na prostoru bivše Jugoslavije i Balkana. Tekstovi "Nacionalizam/populizam
versus građanska opcija", "Interkulturalnost i tolerancija",
"Nacionalizam i jezik", "Raspad Jugoslavije i podela jezika"
rekonstruišu strategije lingvističkog inženjeringa na prostoru bivše Jugoslavije,
nasilnu deobu jezika i osiromašenje kultura. Brutalna radikalizacija etnonacionalističkih
projekata u svojoj državotvornoj uštogljenosti i nacionalistički diskursi
jezika postaju sve siromašniji i sve prostiji a pluralizam jezičkog izraza
iščezava. Prostakluk a ne kultura, posebno jezička kultura, dominira javnom
scenom svedočeći o pogubnim rezultatima diktature plemenske psihologije
i paradigme "plebiscitarnog cezarizma". U takvoj situaciji pred
građanima Srbije je dug period ekonomske, političke, kulturne i moralne
neizvesnosti u kojoj nada i perspektiva neće nestati u vrtlogu autističnog,
ksenofobičnog društva u kojem vladaju bivši ratni profiteri i kriminalci
i u kojoj mnogi ne žele da žive.
|
