|
Godina XVI (2004)
|
1-30. jun 2004.
|
 |
|
|
Republika
|
Kultura
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
Milan Popović, "Globalna prašina", Balkanska postmoderna 2000, izd. Vijesti - Daily press, Podgorica 2004, str. 293 Suština negativne postkapitalističke
promene
Po Sorokinu, koga Popović obilato citira, dvadeset pet vekova evropskog društva obeleženo je ne cikličnim ponavljanjem društvenih zbivanja nego do kraja nepredvidivim kombinacijama dinamike ponavljanja i dinamike promena, zahvaljujući kojima istorija ponavlja svoje teme ali gotovo uvek sa drugim varijacijama. Sorokin tvrdi i da za razliku od XIX veka koji je bio vek uspona i razvoja, XX vek karakterišu sveopšte opadanje i propadanje uprkos tehnološkom napretku. Sorokin na osnovu temeljne analize vrši ekstrapolaciju budućih događaja ne predviđajući XXI veku nimalo ružičastu budućnost, štaviše, navodeći da bi on mogao, nažalost, biti bellum omnium contra omnes. Imanuel Volerstin, pak, smatra da je sadašnji svetski sistem rođen u XVI stoleću i da je vreme ekspanzije kapitalizma trajalo od tada pa do početka XX veka, tačnije do početka Prvog svetskog rata. Godine 1914. ulazi u strukturnu krizu koja će, kako pokazuju njegove analize ekstrapolacije, trajati do otprilike sredine ovog, XXI veka. Tada će se pojaviti nov istorijski sistem, bolji ili lošiji od sadašnjeg koji je u dubokoj krizi. Koristeći se, dakle, ovim istraživanjima, Popović uvodi kategoriju "gole sile" ili "kulta sile" kao osnovnu karakteristiku u unutrašnjim i međunarodnim odnosima razvijenih zemalja Zapada. Sila postaje determinanta njihove politike što je logična posledica disharmonije između nerealne utopije i realne distopije. Naime, ističe autor, kad se nemoguća utopija potroši (o boljem i pravednijem svetu, o pravednoj socijalnoj državi), a za nerealna obećanja dođe čas naplate, onda, po pravilu, vlast prelazi na golu silu i neslobodu. Svoje stavove Popović potkrepljuje i tezama socijalističkih autora o "nasilju koje ulazi u samo jezgro kapitalističkih produkcionih odnosa". Sam fašizam već bio je, po Popoviću, vesnik i nagoveštaj te negativne i zloćudne postkapitalističke promene s kojom se danas suočavamo. Takva mutacija jednog sistema naročito je opasna zbog njegovog ogromnog tehnološkog potencijala koji može izazvati kataklizmične, armagedonske efekte po celu planetu, pa bi oblici i učinci fašizma tridesetih godina XX veka mogli biti ocenjeni, uprkos strahotama destrukcije i užasima holokausta, gotovo benignom stvari. On smatra da je veliki mutant započeo svoju opasnu igru nakon pada Berlinskog zida 1989. godine, a da je granična crta posle koje je kult sile postao politička i stvarna dominanta savremenog sveta zapravo 11. septembar 2001. godine. Ispod maske neoliberalizma i neokonzervativizma, o kojima se danas učestalo govori i u teorijskim raspravama i u popularnoj literaturi i medijima, krije se mnogo dublji nivo sile, primetna je zakonomerna asimetričnost njene aplikacije u savremenom svetu. Isto tako, teorije o neoliberalizmu i tržištu kao vrhovnom arbitru svih stvari, samo skrivaju nasilnu mutaciju savremenog svetskog političkog i ekonomskog sistema. Najveći deo analize koja potom sledi posvećen je upravo ovom kratkom vremenskom periodu od samo tri godine koji je, međutim, uzdrmao same temelje modernog sveta. Drugi deo knjige predstavlja autorove komentare (čak sedamdeset pet) na brojne političke događaje u Crnoj Gori i Srbiji, koji su sistematski objavljivani kao kolumne u listovima Monitor i Vijesti počev od januara 2000. godine, dakle još u doba Miloševićeve strahovlade, pa sve do kraja 2003. godine. U svakom slučaju, slagao se čitalac sa stavovima autora ili ne, ovom svojom knjigom Popović pruža čitaocu lep i zanimljiv uvid u zbivanja na međunarodnoj i domaćoj političkoj sceni tokom više godina, umešno ih povezujući sa svojim ranijim radovima (Žargoni periferije, 1994, Posle hladnog rata, 1996, Politički aparthejd, 1997, i Crnogorske alternative, 2000) u jedinstvenu celinu petoknjižja nazvanog Balkanska postmoderna.
|
|||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
|
Republika
|
