|
Godina XVI (2004)
|
1-30. jun 2004.
|
 |
|
|
Republika
|
Kultura
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
Dijalog pomirenja Drugo izdanje knjige Hrišćanstvo i evropske integracije, urađeno od "Hrišćanskog kulturnog centra" iz Beograda i Fondacije "Konrad Adenauer", zavređuje pažnju ne samo zbog svog zanimljivog sadržaja već i zbog činjenice da su kod nas knjige ove vrste veoma retke. Naime, radi se o važnoj temi međureligijskog i kulturnog dijaloga, između hrišćanskih crkava dve različite tradicije, "dva plućna krila", istočnog i zapadnog, koji u ovom vremenu evropske integracije imaju ključnu ulogu.Knjiga je sastavljena iz dva dela - prvi prikazuje skup na kojem su učestvovali predavači - predstavnici različitih vera iz Evrope i Srbije - održan početkom 2003. godine u Beogradu, u zajedničkoj organizaciji izdavača ove knjige. Razmatrane su teme od suštinskog značaja za sve hrišćane sa našeg kontinenta - od uloge crkava u nastajanju evropske civilizacije, njihovog međusobnog odnosa u istoriji, uticaja na proces evropskog ujedinjenja, odnosa prema civilnom društvu, odnosa države i crkve. Skup je odrazio realno postojeće razlike u gledanju na pomenute probleme ali je pokazao i značajnu volju ka njihovom prevazilaženju. Ali ono što daje osnovni karakter ovoj publikaciji svakako je drugi deo knjige - veći po obimu i po značaju - koji se sastoji od tekstova koji spadaju u kategoriju, može se slobodno reći, najznačajnijih doprinosa za razvoj hrišćanske misli i njenog odnosa
Kada je u pitanju dijalog unutar civilnog društva mora se priznati da je hrišćanska vera dala podsticaje stavovima i ustanovama koje su se posle razvijale, često izvan, i ponekad protiv nje - humanizam, uloga nauke i tehnologije, ljudska prava. Ali je, s druge strane, takođe poznato koliko je hrišćanska crkva kroz istoriju progonila te stavove i institucije i da je to bio jedan od glavnih razloga velike rezerve sekularne države i slobodnih umova građanskog društva u odnosu na nju. Otvaranjem prostora za toleranciju, naročito posle Drugog vatikanskog koncila, u odnosu na druge stavove i uverenja, napravljen je korak ka dijalogu unutar civilnog društva. Baš na temi evropskog moderniteta vide se razlike unutar crkava a takođe i značajni potencijali koji tek treba da se aktiviraju. Zapadno hrišćanstvo lakše prihvata nasleđe modernog doba - kardinal Racinger ga shvata jednim od temeljnih činilaca evropske kulture i smatra plodnim i pozitivnim razdvajanje vere i zakona, crkve i države, tako da u vezi s tim mogu paralelno postojati različiti izrazi hrišćanske vere, kao i različita politička stanovišta. Razume se da zapadni hrišćanski autoriteti ne prihvataju potpunu autonomiju razuma kao negativan razvoj modernosti protivan osnovnim moralnim vrednostima koje proističu iz hrišćanske vere. Pravoslavna crkva je, kao što je poznato, znatno više rezervisana u pogledu građanskih sloboda i ljudskih prava, što često stvara utisak velikog konzervativizma i straha od promene. To je na izvestan način i razumljivo jer svet istočnog pravoslavlja, tek u najskorije vreme, posle podizanja gvozdene zavese, dolazi u dodir sa demokratskim i liberalnim tipom društva u čijoj osnovi je slobodan pojedinac. Baš to shvatanje pojedinca - osobe - ključno je u stavovima dve različite vere jer je katolička crkva prihvatila političku realnost modernog doba da dostojanstvo pojedinca nastaje iz njegove slobode izbora, iz kritičkog stava prema autoritetu. S druge strane, pravoslavno poimanje slobode pojedinca vezuje se za pojam ličnosti koja nije shvatljiva bez zajednice. "To je identitet konstituisan zajednicom", kako kaže mitropolit pergamski Jovan Zizjulas, a ne "individua shvatljiva u samoj sebi ili kao deo kolektivističkog totaliteta. Ta relaciona i zajedničarska dimenzija čini čoveka ikonom Božjom a ne njegove umne ili etičke odlike". Na tom poimanju se zasniva pravoslavna antropologija gde je sloboda ličnosti shvaćena ne kao sloboda izbora već kao
I u odnosu na pristupanje slovenskih naroda Evropskoj uniji crkva treba da pokaže više sluha. U njoj se čuju glasovi koji zajedno sa političarima govore kako je evropsko ujedinjenje samo političko i ekonomsko, a ne i kulturno, i širi se strah kod običnog sveta da će izgubiti svoju veru kao i kulturni i nacionalni identitet. A običan čovek na istoku Evrope ne vidi ništa loše u tome da učini nešto za poboljšanje svog života i da uređuje svoj mali svet prema svojim zamislima - a što se identiteta tiče ni najmanje ne sumnja u svoju ljubav prema naciji i veri. Izlazak iz totalitarizma u sasvim različit ambijent demokratske, pravne države i civilnog društva za slovenski svet može biti veoma dramatičan, posebno za pravoslavnu crkvu koja ne želi da se vera potisne na margine privatnosti kao što se to već duže vremena događa na zapadu. To jeste veliki problem ali i veliki izazov, jer hrišćanstvo mora da se širi dijalogom i ličnim primerom a ne ognjem i mačem, kako je bilo u prošlosti, zbog čega su crkve na sebe navukle težak teret nečiste savesti. A baš to bi moglo da podstakne proces približavanja "dva plućna krila" jer je odsustvo vlasti i moći osnovna pozicija jedinstvenog hrišćanstva i prava prilika za vraćanje jevanđeljskim principima.
|
|||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
|
Republika
|
