|
Godina XVIII (2006)
|
1-28. februar 2006.
|
 |
|
|
Republika
|
Šta čitate
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
Radikalno prosvetiteljstvo O knjizi Mišela Onfrea "Ateološka rasprava" Ovo je kritika jednog, kako ga autor naziva, teološkog, judeohrišćanskog obrasca zasnovanog na fikciji onostranog i uperenog protiv života i čoveka. Taj obrazac podrazumeva da bog, transcendentno, duša, drugi svet i sl. postoje a da se za njih ne daje nikakvo pokriće u materijalnoj stvarnosti. U ovoj knjizi on se postavlja vrlo široko - njemu pripadaju magija i animizam, monoteizam i kasniji moderni obrasci mišljenja, kao i pravni i politički sistemi koji su proizašli iz njega - znači i religija i filozofija, ali i novovekovna nauka. I, što je novo i originalno, problem se razmatra u planetarnim razmerama jer je to "vlast neba nad zemljom kojom judeohrišćanstvo suvereno vlada 2000 godina". Ta "vladavina neba nad zemljom" se razmatra i kao korpus gluposti i predrasuda koje su vodile čovečanstvo tokom istorije, kao želja da se ne vidi očigledno i da se ne prihvati tragična realnost sveta. "Očajavam što su vernicima draže umirujuće izmišljotine za decu od svirepih izvesnosti odraslih", kaže Onfre, i kao što je, nažalost, uvek bilo, o održavanju tog mentalnog infantilizma brinuli su se veliki pokvarenjaci, vešti u trgovini onostranim svetovima."Bog je jednako neophodan onima koji mu omogućuju da postoji i onima koji ga poriču", nastavlja autor, "zemlja je organizovana kao nebo, religija je u službi nagona smrti, ona je tanatofilija, slavljenje pokornosti, mržnja prema razumu, zavera protiv života, protiv žena, prezir prema telu i čulnosti..." Knjiga se bavi dekonstrukcijom mitova, pre svega istorijskim čitanjem, paralelnom analizom i kritikom glavnih svetih spisa i njihovim uticajem na razvoj evropskog duha - Talmuda i Tore, Biblije i Novog zaveta, Korana i Hadisa. Ako se svete knjige podvrgnu istorijskom, racionalnom čitanju vidi se da za njih nije
Ateologija se, kako je Onfre u svojoj knjizi definiše, služi mišljenjem i razumom i zalaže protiv izmišljotina vere. Predstavlja pokušaj izlaska iz stanja maloletnosti i stvorena je za naredno, posthrišćansko doba. Njen zadatak je dekonstrukcija triju glavnih monoteizama s ciljem pokazivanja koliko nisu važne njihove međusobne suprotnosti već sličnost. Što se ateizma tiče, autor kaže da, u stvari, nikad nije bilo ozbiljnog poricanja boga. Ateizam mora da bude zavera protiv svake transcendentnosti. Ateizam nema mnogo veze s onim što se u istoriji tako nazivalo - vlast ga je smislila kao dobar način da se odstrane politički protivnici koji su verovali u svoje bogove, one koje vlast ne odobrava. Pokazuje da filozofi, kao što su bili Kant, Spinoza, Đordano Bruno ili Galilej, koje je crkva smatrala neprijateljima, nikad nisu poricali boga i nisu se ozbiljno i radikalno suprotstavljali teološkom, tanatofilskom obrascu. U Kritici čistog uma Kant razdvaja dva sveta, uma i vere, fenomena i noumena, stvarajući dinamit da se raznese zapadna metafizika - ali se zaustavlja na vratima drugog sveta i kaže da stvar po sebi nije saznatljiva; Spinoza nigde, nijednom rečju ne poriče boga - istina je da Bibliju smatra istorijskom građom, a ne delom otkrovenja, da poriče besmrtnost duše kao i nagrade i kazne na onom svetu; Dominikanac Đordano Bruno je spaljen na trgu u Rimu ne zato što poriče katoličkog boga već zato što ga stavlja u istu ravan sa materijom, što njegovo postojanje izjednačava sa fizičkim nivoom atoma; slično je sa Galilejem koji je kroz istoriju postao paradigma sukoba sa crkvom. Ali taj sukob, kako legenda kaže, nije bio zbog greha heliocentrizma, koji je Galilej priznao jer se za njega išlo u kućni pritvor do kraja života - što je svakako bilo povoljnije od greha atomizma za koji se išlo direktno na lomaču. Autor navodi četiri imena u filozofiji koja bi mogli vezati za istoriju pravog suprotstavljanja obrascu judeohrišćanske tanatofilije: opata Melijea, Holbaha, Fojerbaha i Ničea. Svi oni su ili marginalizovani ili pogrešno protumačeni. Melije, sveštenik bezvernik iz XVII veka, "sa pogani kalja crkvu, religiju, Isusa, boga, kralja i aristokratiju, žigoše društvenu nepravdu, idealističko mišljenje, hrišćanski doloristički moral, zastupa izvestan anarhistički komunalizam i jedan iznenađujuće savremen hedonistički ateizam"; baron od Holbaha, prilično radikalan u svom prosvetiteljskom stavu, praktično ne postoji na univerzitetu - pre svega zbog ateizma i kritike hrišćanske teokratije, istorijskog čitanja biblijskih tekstova, podređivanja politike etici, feminizma i kritike katoličke mizoginije; Fojerbah, koji kaže da je bog fikcija ljudi, stvoren prema njihovoj izvrnutoj slici, nikad nije bio primljen na univerzitet zbog poricanja lične besmrtnosti. I uvek je bio obezvređivan u svim istorijama filozofije - najčešće je stavljan tamo da bi popunio prazan prostor između Hegela i Marksa; Niče je eksplicitan u kritici hrišćanske metafizičke patologije koja je uperena protiv čoveka, i zasnivanju jedne potpuno nove etike koja je okrenuta životu. Međutim, njegovo je delo nebrojeno puta (o životu da ne govorimo) namerno predstavljano kontroverzno, zamagljivano i pogrešno interpretirano. Onfre dalje govori o tome koliko su kroz istoriju imale uticaja reči Dostojevskog "Ako nema boga sve je dopušteno". A to se može gledati na potpuno obrnut način "Zato što bog postoji sve je dopušteno" - i pokazuje kako su i krstaški ratovi i Vartolomejska noć, i planetarni kolonijalizam i severnoamerički etnocidi, i Hirošima i Pol Potova polja smrti učinjeni u ime zavidnog, nasilničkog, ratobornog boga i nagona smrti koji iz toga proističe. Nije nepostojanje boga već njegovo postojanje dovelo do zločina i pokolja, ratova i pljački. I tako su osnovne suprotnosti sadašnjeg sveta, po njemu, ne zapadno, progresivno, prosvećeno i demokratsko hrišćanstvo protiv mračnjaštva islama, ne Buš protiv Bin Ladena, nego religije Mojsija, Isusa i Muhameda protiv Holbaha, Fojerbaha i Ničea i njihove dekonstrukcije mitova. Knjiga je pohvala ne samo inteligenciji i slobodnom mišljenju već i normalnoj zdravoj pameti koja je često bila sposobnija od visokoparne filozofije da kroz maglu onostranog prepozna činjenice stvarnog sveta.
|
|||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
|
Republika
|
